“Tegen elke opportunity ja zeggen”

Inge Knapen
Deputy General Manager en Operations Director

Inge Knapen is Deputy General Manager en Operations Director bij Close the Gap. Deze non-profit organisatie overbrugt de digitale kloof tussen het Westen en Afrikaanse landen door middel van het inzamelen van afgeschreven computers, servers, laptops, printers, tablets en telefoons, die voor hergebruik klaar te maken, om ze vervolgens aan educatieve, medische en sociale projecten in Afrikaanse landen beschikbaar te stellen.

“Wist je dat we in Nederland alleen al 38 kg elektronisch afval per persoon per jaar produceren waarvan bijvoorbeeld in 2012 (cijfers van We-Cycle) voor een waarde van Euro 25 miljoen aan goud is verdwenen in de grijze zak? Er is dus ook in Nederland nog werk aan de winkel!” …

25 miljoen Euro aan goud weggegooid
‘‘Close the Gap is een social enterprise, vanuit een non-profit basis ontvangen wij dus steun van organisaties en bedrijven uit voornamelijk België en Nederland (maar ook steeds meer internationale organisaties) die wij aanwenden om onze missie uit te voeren in zo’n twaalf Afrikaanse landen.
Om een bijdrage te leveren aan de circulaire economie en als een “license to operate” voor Close the Gap, is WorldLoop opgericht. Alle electronica wordt op een gegeven moment electronisch afval en dat dient op een juiste manier te worden gerecycled. In Europa hebben we hiervoor complete infrastructuur opgezet die gesubsidieerd wordt vanuit de verwijderingsbijdrage die elke consument betaald bij de aankoop van electronica. Helaas bestaat zo’n systeem niet in Afrika.
Tevens is er niet altijd wetgeving aanwezig om goede recycling te faciliteren op het Afrikaanse continent. WorldLoop steunt met kennis, kunde en funding vanuit Europese bedrijven de oprichting van lokale collectie en recycling centra.
Wist je dat we in Nederland alleen al 38 kg elektronisch afval per persoon, per jaar produceren waarvan bijvoorbeeld in 2012 (cijfers van We-Cycle) voor een waarde van Euro 25 miljoen aan goud is verdwenen in de grijze zak? Er is dus ook in Nederland nog werk aan de winkel!
WorldLoop is ook opgericht voor bewustwording van dumping van electronisch afval in Afrikaanse landen. Daar zitten soms hele jonge kinderen op een afvalberg plastic omhulsels af te branden van koperdraadjes, om deze te kunnen verkopen voor een klein bedrag. Met name de niet-waardevolle fracties worden vaak in de open lucht verbrand (zoals allerlei soorten plastics); je kunt je voorstellen wat voor milieu- en gezondheidsgevaren dit met zich meebrengt. Voor deze niet waardevolle fracties probeert WorldLoop ook aandacht te vragen door op zoek te gaan naar nieuwe applicaties.
Per jaar worden er nu zo’n 2 miljard mobiele telefoons verkocht. Tsja wie heeft er niet eentje in z’n bureau liggen die eigenlijk nog naar een collectiepunt moet worden gebracht. Je kunt je niet voorstellen hoeveel goud, zilver en koper daarin verwerkt is. Doodzonde natuurlijk als we dat niet hergebruiken i.p.v. elke keer weer nieuwe grondstoffen te delven uit mijnen. Een circulaire economie wordt ook ondersteund door urban mining. Een bedrijf als Umicore haalt 200-300 gram goud uit 1 ton mobiele telefoons. “Afval bestaat immers niet!” het gaat altijd ergens naar toe. We mogen dit afval niet het probleem laten worden van een ander.

Afrikanen zijn super ondernemend en inventief
Een grote issue in Afrika is dat het merendeel geen bankrekening en dus geen toegang heeft tot financiële diensten. Maar Afrika maakt een digitale jump mee. Je kunt wel zeggen dat Afrika digitaal ontsloten wordt met allerlei diensten zoals “mobile banking”.
Je mobiele telefoon fungeert als je bankrekening, via sms en een pin code kun je kleine bedragen over maken aan elkaar en bijvoorbeeld aan huur, electriciteits en watervoorzieningen. Je ziet dat telecomproviders eigenlijk een bankfunctie hebben verworven. Het enige wat ontbreekt is dat nog veel mensen op het Afrikaanse continent geen toegang hebben tot het internet, slecht 31% heeft internet toegang.
Ik heb vier jaar in Malawi gewoond en heb gezien hoe mensen inventief en ondernemend zijn. In the middle of nowhere heeft iedereen een mobiele telefoon (en dat was al in 2007) maar er valt geen elektriciteitsdraad te bekennen. Wel heeft bijvoorbeeld iemand in het dorp een klein zonnecelletje. Dan liggen er vervolgens twintig mobiele telefoons op een rijtje en die worden stuk voor stuk weer opgeladen, tegen een kleine vergoeding voor de eigenaar van de zonnecel. Ondernemerschap in micro vorm.

 

Close the Gap heeft samen met GoodUp (voorheen de 1% club) LEAP2 opgericht. Dit is een platform dat digital ondernemersschap stimuleert door het organiseren van innovation challenges in Afrika. Hieruit komen mooie grass-roots level voorbeelden van ondernemers die een innovatie hebben gevonden om een maatschappelijk probleem op te lossen (zie ook leap-2.com).
Afrikanen zijn echt super inventief, niets wordt weggegooid, alles wordt gerepareerd en de beschikbare middelen worden hergebruikt. Daarom vind ik het belangrijk dat producten zo worden ontworpen zodat je onderdelen kunt vervangen of repareren.

De wereld rond
Mijn droom is om de wereld een klein beetje beter te maken. Aanvankelijk heb ik lang in de IT gewerkt, onder andere bij TNT Post. Dat begon toch een beetje te kriebelen. Waarom ben ik met iets “in een doosje bezig”? Het is zo ontastbaar. Toen werd ik geattendeerd op het Moving the World programma, een partnership dat TNT Post had opgezet met het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties, een initiatief van de toenmalige CEO Peter Bakker. Tien jaar geleden ben ik voor dit MVO project naar Malawi gegaan en heb ik voor het School Feeding Programma gewerkt dat binnen het WFP valt.
De gedachte achter het project is: Wanneer je een maaltijd aanbiedt op een school, dan komen meer kinderen naar school en worden ze niet thuis gehouden om het huishouden te doen of mee te helpen op het land. Dit geldt met name voor meisjes. Op de scholen moest dan ook infrastructuur komen, bijvoorbeeld een keuken om de maaltijden te bereiden, een ruimte voor voedselopslag en een afdak om onder te kunnen eten als het regent. Deze ervaring heeft mijn leven bijzonder verrijkt en heeft me een andere blik op de wereld gegeven.
De bedoeling was dat ik daar vier maanden zou verblijven, het werden vier jaar.
Na 1 jaar voor de VN WFP te hebben gewerkt, ben ik voor TNT een CO2 offset programma gestart samen met een lokaal bedrijf dat biodiesel produceert van Jatropha noten. Door het planten van deze struiken en het vervangen van conventionele diesel door biodiesel, kunnen er CO2 credits worden behaald. Een hele nieuwe tak voor mij, als IT-er.
Daarna ben ik naar Calgary in Canada verhuisd voor drie jaar en heb ik voor een klein consulting bureau gewerkt dat bedrijven adviseert in CO2 Efficiency en het investeringsklaar maken van projecten in Groene Energie en Waste Management.
Canada is een prachtig land qua natuur maar de Canadezen zijn wat mij betreft toch wel conservatief. Ik kon daar niet zo goed aan wennen. Toen ben ik na wat omzwervingen in Brussel terecht gekomen bij Close the Gap waar mijn achtergrond in IT, ervaring in Malawi en in waste management mooi bij elkaar komen.
Mijn focus voor Close the Cap zal zich meer op Nederland gaan richten maar ik zal wekelijks nog een aantal dagen in Brussel zijn. Na vier jaar Brussel en tien jaar buitenland, kom ik dus terug naar Nederland. Het expatleven klinkt glamorous, maar ik heb toch het gevoel dat ik ook een hoop heb gemist zoals mijn vrienden en het sociale leven in Nederland. Brussel is een prachtige rijke stad maar de Belgen verschillen toch veel van de Nederlanders.

Talent in fashion en duurzaamheid
In Malawi gaan mensen, hoe arm ze ook zijn, als het even kan, in prachtige kleding van fantastisch mooie stoffen naar een feest of naar de kerk. Mensen kleden zich ook netjes uit respect voor elkaar. De ontwerpen en de kleuren zijn indrukwekkend. Bovendien is er veel talent op het gebied van mode dat ik dacht: “daar moeten we wat mee doen”. Ik heb toen met eigen middelen Fashion Malawi Edition opgericht: FAME. Designers in spé kregen de gelegenheid om hun ontwerpen te laten zien on stage en modellen werden getraind om de catwalk te lopen. Daar zijn talenten uit naar voren gekomen die nu redelijk goed aan de weg timmeren zelfs buiten Malawi. Dat is erg leuk om te zien.
Wat je ook veel in Malawi en andere Afrikaanse landen ziet is het upcyclen van kleding. Van tweedehands kleding, vaak afkomstig uit het Westen, worden prachtige nieuwe ontwerpen in combinatie met nieuwe Afrikaanse stoffen gemaakt en weer als nieuw verkocht.
In het westen mogen we daar wel wat meer bij stilstaan. Daar wordt door consumenten vaak gezegd dat duurzame producten en ook duurzame kleding zoveel duurder zijn. Wat feitelijk aan de hand is, is dat niet duurzame kleding te goedkoop is! De kosten van milieu, gezondheid en sociale impact worden niet doorberekend in de prijs. Consumenten zijn zich hier niet altijd van bewust en dus is voorlichting belangrijk.

Seksistische grappen
Ik denk dat het belang van vrouwelijke besluitvorming lang onderbelicht is geweest in het bedrijfsleven. Vrouwen hebben een socialere inslag en willen iets teruggeven aan de maatschappij. Dat zorgt voor meer balans. Ook ontwikkelingssamenwerking richt zich meer op vrouwen. Vrouwen richten zich namelijk op de toekomst, de omgeving, de community, hun kinderen.
Dat er in Nederland weinig vrouwen in de top zitten ligt waarschijnlijk aan het feit dat veel vrouwen parttime werken. Tegelijkertijd hebben we rolmodellen nodig. Zet meisjes op een podium als ze een prestatie leveren. Maar helaas zijn vrouwen vaak te bescheiden. Mogelijk heeft dat met de opvoeding te maken. Meisjes krijgen van jongs af aan een laagje bubbeltjes plastic om zich heen om hen te beschermen. Ongetwijfeld goed bedoeld, maar het leidt tot bescheidenheid bij meisjes. Want oh wee als een meisje iets zelfverzekerder is, dan vragen mensen zich meteen af of ze wel aardig is.
De IT-wereld is male dominated. Er worden wel eens seksistische grappen gemaakt, ook waar ik bij ben. Het lijkt wel of je dan niet in de kamer bent. Daar heb ik wel eens iets van gezegd tegen mijn baas. Die was blij dat ik het hem erop attendeerde want hij was zich er niet van bewust. Je moet dus kennelijk goed je grenzen aangeven en voor je mening durven uitkomen. 

Afspraak maken? U bent van harte welkom!